NFL Super Bowl 2023 #11 – dlaczego Super Bowl jest tak wyjątkowym wydarzeniem?
Każdego roku w Stanach Zjednoczonych luty jest miesiącem, który rozstrzyga losy rywalizacji o mistrzostwo zawodowej ligi futbolu amerykańskiego. Nie inaczej będzie 12 lutego (w nocy z niedzieli na poniedziałek czasu polskiego) na stadionie State Farm w Glendale w Arizonie, kiedy naprzeciw siebie staną ekipy Kansas City Chiefs i Philadelphia Eagles. Super Bowl, czyli przysłowiowe ukoronowanie sezonu, jak magnes przyciąga przed telewizory miliony widzów na całym świecie. Dlaczego to wydarzenie jest tak ważne nie tylko dla publiczności w USA? Przyjrzyjmy się nieco bliżej w czym tkwi fenomen tej imprezy. Tekst przygotował Krzysztof Galiński.
Nazwę Super Bowl wymyślił w 1966 roku Lamar Hunt, nieżyjący już właściciel drużyny z Kansas. Początkowo termin „bowl” był używany w odniesieniu do finałowego meczu podczas pojedynków drużyn akademickich, ale później przeniesiono go również do zawodowego futbolu. Hunt wpadł na genialny pomysł, żeby finał określać mianem Super Bowl. Inspiracją była zabawka za którą szalały wówczas jego dzieci nazywana Super Ball, czyli po prostu super piłka. Była to sprężysta, odbijająca się wielokrotnie piłeczka (jedna z najbardziej popularnych zabawek w Ameryce lat 60. XX wieku).
Po raz pierwszy Super Bowl zorganizowano w 1967 roku jako AFL-NFL World Championship Game. Ówczesny mistrz NFL drużyna Green Bay Packers pokonała 35-10 mistrza AFL zespół Kansas City Chiefs. Po roku 1970, kiedy obie ligi (National Football League i American Football League) się połączyły, mecz toczy się pomiędzy zwycięzcą konferencji American Football Conference (AFC) i zwycięzcą konferencji National Football Conference (NFC) wyłaniając tym samym jednego mistrza całej ligi NFL. Rekordzistami w liczbie wygranych – 6 tytułów Super Bowl – są zespoły Pittsburgh Steelers (kolejno SB IX, X, XIII, XIV, XL, XLIII) oraz New England Patriots (SB XXXVI, XXXVIII, XXXIX, XLIX, LI, LIII). Ciekawostką jest, że tylko dwie drużyny wygrały Super Bowl trzy razy w ciągu czterech lat, byli to Dallas Cowboys (SB XXVII, XXVIII i XXX) i New England Patriots (SB XXXVI, XXXVIII i XXXIX).Trofeum, o które toczy się walka, to Vince Lombardi Trophy, od nazwiska legendarnego trenera zespołu Green Bay Packers, który wygrał dwa pierwsze SB. Warto w tym miejscu wspomnieć, że nagradza się również najlepszego zawodnika finału, czyli MVP (Most Valuable Player). Statuetka od 1990 roku nazywa się Pete Rozelle Trophy od nazwiska wieloletniego komisarza ligi NFL (1960–1989) zmarłego w 1996 roku. Pięciokrotnie (i zarazem najwięcej w historii) zaszczytu otrzymania tego wyróżnienia dostąpił Tom Brady, odpowiednio przy okazji SB XXXVI, XXXVIII, XLIX, LI i LV. Tylko raz MVP finału uznano zawodnika ekipy przegranej, był to Chuck Howley z zespołu Dallas Cowboys po porażce w Super Bowl V z drużyną Baltimore Colts.
Kolejne edycje tej imprezy sukcesywnie stawały się najchętniej oglądanymi transmisjami w historii amerykańskiej telewizji, a ponieważ przyciągały przed telewizory całe rzesze widzów, reklamodawcy byli gotowi płacić gigantyczne sumy za czas reklamowy, będący nieodłączną częścią całego przedsięwzięcia. Nie od dziś wiadomo, że czas antenowy podczas finału transmitowanego w telewizji, należy do najdroższych. Telewizja Fox, która będzie transmitować tegoroczny Super Bowl, poinformowała, że 90 proc. dostępnego czasu reklamowego zostało wyprzedane już latem 2022 roku, a kolejne 5 proc. – do września. Mark Evans, wiceprezes Fox Sports, nie ujawnił ile kosztuje 30-sekundowy spot w trakcie transmisji spotkania finałowego – jednak nieoficjalnie mówi się o kwocie około 7 milionów dolarów. Ciekawostką jest, że SB z roku na rok ogląda coraz więcej kobiet. Według przeprowadzonych badań prawie 40 procent widzów to panie. Dlatego producenci reklam emitowanych podczas SB coraz częściej skupiają się na płci pięknej. W przygotowanie reklam wkłada się zresztą o wiele więcej wysiłku niż zwykle, a ich produkcja jest również bardziej kosztowna. Jednak firmy i marki tym się nie przejmują i sięgają po najbardziej rozpoznawalnych aktorów lub celebrytów. W ciągu ostatnich kilku lat twarzami reklam byli np. Pierce Brosnan, Kim Kardashian czy Justin Bieber. Pamiętajmy, że Amerykańskie społeczeństwo ma dość specyficzny stosunek do reklam emitowanych podczas finału. Głosują bowiem na najlepsze z nich, a także aktywnie dyskutują na ich temat. Filmiki reklamowe pojawiają się w sieci z wyprzedzeniem i często mają rekordową liczbę odsłon zanim jeszcze zostaną wyemitowane w telewizji. Warto też zauważyć, że przygniatająca większość speców od reklamy uważa, że reklamy podczas transmisji SB skutecznie oddziałują na świadomość konsumentów.
Obecnie Super Bowl jest nie tylko wydarzeniem sportowym, ale także kulturalno-rozrywkowym. W przerwie finału, ma miejsce koncert muzyczny nazywany Halftime Show. Udział w nim jest uważany za bardzo prestiżowy. Artyści i zespoły muzyczne traktują zaproszenie do takiego występu jako duże wyróżnienie. Przerwa w meczu, podczas której emitowane są reklamy oraz wielkie show na murawie stadionu przy użyciu ruchomej scenerii, to główny punkt programu SB. Co ciekawe, artyści występujący w ramach Halftime Show nie otrzymują żadnego honorarium. W przeszłości w czasie przerwy mogliśmy podziwiaćm.in. takie gwiazdy światowej muzyki jak: Beyonce, Lady Gaga, Madonna, Prince, Michael Jackson, The Rolling Stones, U2, Dr. Dre, Snoop Dogg, Eminem czy Justin Timberlake. Notabene ten ostatni był głównym bohaterem najgłośniejszego „skandalu” w dziejach SB, kiedy w 2004 roku podczas występu z Janet Jackson odsłonił pierś piosenkarki. Przez 0,7 sekundy w telewizji na całym świecie był widoczny jej przekłuty sutek ozdobiony kolczykiem w kształcie słońca. Posypały się liczne skargi na telewizje CBS, która transmitowała to spotkanie. Ponadto, ten incydent kosztował stację rekordową karę ponad 500 tysięcy dolarów. Cała afera została nawet okrzyknięta mianem „Nipplegate” i nie schodziła z pierwszych stron gazet jeszcze na długo po zakończonym finale. Od tego czasu sygnał telewizyjny jest nadawany z kilkusekundowym opóźnieniem, aby realizatorzy zdążyli zareagować na podobne nieprzewidziane wydarzenia.
Super Bowl można śmiało określić nieformalnym amerykańskim świętem narodowym. Amerykanie przez lata wypracowali sobie różne tradycje i rytuały związane z tym szczególnym dniem. Mecz finałowy jest najważniejszym sportowym wydarzeniem roku i drugim, po Święcie Dziękczynienia, dniem z największą ilością spożytego jedzenia w Stanach Zjednoczonych. W tym aspekcie, królują przede wszystkim skrzydełka z kurczaka, podawane z selerem naciowym i sosem na bazie jogurtu. Najpopularniejsze są Buffalo Chicken Wings, czyli skrzydełka w ostrym sosie buffalo o intensywnej, pomarańczowej barwie. Skrzydełka można smażyć w głębokim oleju i potem maczać w sosie lub zamoczyć w sosie i upiec w piekarniku. Sos buffalo podawany jest jeszcze w osobnej miseczce do maczania już po upieczeniu (jeśli ktoś lubi ten posiłek naprawdę na bardzo ostro). Trzeba wiedzieć, że w USA nie jedzą końcówek skrzydełek, dlatego w sklepach są tacki z odpowiednio przyciętymi surowymi skrzydełkami. Przy okazji Super Bowl w Stanach zjada się średnio ponad miliard skrzydełek. Oprócz tego popularne są jeszcze: guacamole, burgery, hot dogi, chipsy, popcorn, frytki oraz wszystko, co zalicza się do kategorii tzw. finger food, czyli tego, co da się jeść palcami, bez użycia sztućców. Jeśli chodzi o napoje, to rządzi piwo. Amerykanie piją dużo piwa i kupują je głównie w kartonach lub wielopakach. Szacuje się, że corocznie wypijane jest ponad miliard litrów piwa podczas trwania SB.
Bilet na finałowy mecz kosztuje średnio kilka tysięcy dolarów. Najdroższe bilety potrafią kosztować od 20 do 30 tysięcy dolarów. Ceny za loże, do których można zaprosić znajomych idą również w dziesiątki tysięcy dolarów. Niestety, tak wysokie ceny biletów nie pozwalają wszystkim chętnym na ich zakup. Dlatego ludzie oglądają Super Bowl przede wszystkim w domach lub barach. Finał o mistrzostwo zawodowego futbolu przyciąga przed telewizory ponad sto milionów Amerykanów. To najchętniej oglądane widowisko w telewizji. Finał jest więc w Stanach Zjednoczonych pretekstem do organizowania domowych imprez i wspólnego kibicowania. Wiele osób korzysta z okazji i w grupach idzie do barów, by lepiej poczuć atmosferę tego wyjątkowego święta. Mówiąc serio, jedni do sprawy podchodzą poważnie, inni traktują finał jako okazja do towarzyskiego spotkania. Tego typu zwyczaje kibicowania przywędrowały zza oceanu również i do Europy. W Polsce, co roku jest organizowanych coraz więcej tzw. „Super Bowl Party”, które zachęcają do wspólnego oglądania finału ligi NFL. Niedawno nasza redakcja publikowała listę dostępnych barów/pubów, gdzie można w większej grupie przeżywać emocje związane z najważniejszym spotkaniem sezonu.
Przed finałem Super Bowl w amerykańskich sklepach można kupić mnóstwo tematycznych gadżetów, ale także torty i ciasta w kształcie piłki do futbolu. Poza tym, jest to okres wzmożonej promocji sprzętu elektronicznego i telewizorów. Ceny bywają naprawdę kuszące, na tyle, że można je porównać do poziomów z okresu Black Friday. A już po finale, w mieście zwycięskiej drużyny odbywa się wielka feta, której punktem kulminacyjnym jest huczny przejazd zespołu na stadion i spotkanie z fanami. Ponadto, zwycięzcy odwiedzają Biały Dom, gdzie gratuluje im osobiście sam Prezydent Stanów Zjednoczonych. Ciekawostką jest, że Amerykanie w czasach prezydentury Baracka Obamy próbowali nawet wymóc na jego administracji, ustanowienie poniedziałku po Super Bowl świętem, czyli dniem wolnym od pracy. Na stronie Białego Domu pojawiła się wówczas elektroniczna petycja. Nie zdołano jednak zebrać wymaganych stu tysięcy podpisów, aby ktokolwiek ją rozpatrzył. Nic więc dziwnego, że w poniedziałek po SB kilka procent Amerykanów bierze zwolnienie chorobowe lub dzień wolny od pracy.
Oczywistym jest, że Super Bowl generuje ogromne przychody dla wszystkich gałęzi amerykańskiej gospodarki. Najwięcej zarabia oczywiście sama NFL, dzięki wpływom ze sprzedaży biletów, gadżetów oraz reklam. Trzeba przyznać, że amerykanom udało się skomercjalizować do granic możliwości jeden ze swoich ukochanych sportów. Wynieśli oni finał na kompletnie inny poziom zabawy, prestiżu oraz merchandisingu. Stał się on wzorem do naśladowania dla wielu lig sportowych w Europie. To właśnie na klubach futbolu amerykańskiego w latach 80-tych i 90-tych wzorowali się giganci europejskiej piłki nożnej – z Manchasterem United, Realem Madryt i Bayernem Monachium na czele – w zakresie budowania marki i spieniężeniu popularności swoich drużyn na całym świecie. Super Bowl to również fantastyczna okazja dla hazardzistów. Liczba i różnorodność zakładów, na które można postawić u bukmacherów, jest wręcz przytłaczająca. Oprócz tych podstawowych, mamy też niecodzienne, jak: „Którą piosenką swój koncert rozpocznie gwiazda wieczoru?”. Jednym z najczęściej obstawianych zakładów jest o dziwo rezultat… rzutu monetą. W tym roku, akurat ten zakład może się okazać najmniej opłacalny, ponieważ wszyscy zgodnie oczekują, że do wykonania rzutu zostanie zaproszona mama braci Kelce, Donna.
W ciągu wszystkich ostatnich lat obserwowania Super Bowl nauczyłem się jednego- oczekuj tego, co nieoczekiwane. Zawsze jest jakaś szalona zagrywka albo śmieszny moment podczas występów lub reklama, o której ludzie będą rozmawiać przez kolejne dni albo może i lata.Jednak kilku rzeczy można być pewnym. To będzie wspaniałe widowisko, od którego nie odkleicie oczu przez cały okres jego trwania. Poza znakomitymi graczami w szeregach obu drużyn, będzie także okazja do zobaczenia równie utalentowanej Rihanny w przerwie meczu. Co ciekawe, Rihanna nigdy wcześniej nie pojawiła się podczas Super Bowl. Będzie to jej pierwszy publiczny występ od czasu rozdań nagród Grammy w 2018 roku. Dlatego kibicujcie głośno i bawcie się dobrze!
Tekst: Krzysztof Galiński
*
Na koniec przypominamy się z naszym podcastem, jeszcze cieplutkim, z zapowiedzią Super Bowl. Skład audycji: Karol Potaś, Maciej Zając oraz Hubert Gawroński.
*
Mamy też swoją, dedykowaną grupę na facebooku. Zapraszamy do dołączenia.
Categories
AKTUALNOŚCI, NFL, NFL, Wpisy
