Czarno-biały finał – kto będzie sędziował Super Bowl LX?
Kilka słów o ekipie sędziowskiej dzisiejszego meczu (oraz powodów i skutków jaki może przynieść taki a nie inny wybór) napisał Bazyli Polednia. Mimo, że życzylibyśmy wszystkim, aby po meczu nie mówiło się o tym wcale, to przed pierwszym gwizdkiem warto poznać ekipę sędziowską Superbowl LX.
W gąszczu analiz rozprawiających o szansach obu drużyn biorących udział w najbliższym Super Bowl łatwo zapomnieć o fakcie, że na Levi’s Stadium pojawi się jeszcze jedna ekipa – sędziowska. Przeciętnemu widzowi może się to wydać nieistotne, lecz Seahawks i Patriots z pewnością biorą to pod uwagę. Bo o ile zespół może przygotować taktykę meczową pod konkretnego przeciwnika, tak nie ma wpływu na to, jakie decyzje na boisku podejmą arbitrzy. Czego zatem możemy spodziewać się po składzie sędziowskim wybranym do Super Bowl LX?
Na wstępie warto zrozumieć proces, wedle którego sędziowie nominowani są do wyróżnienia, jakim jest możliwość poprowadzenia Super Bowl. Dokładne kryteria nie są w pełni upublicznione, lecz wiadomo, że w trakcie trwania sezonu każdy z sędziów oceniany jest przez zarząd ligi – pod uwagę bierze się cały szereg aspektów, zaczynając od tak oczywistych, jak konkretna decyzja o rzuceniu flagi (lub jej brak). Oceniana jest również mechanika, na przykład fakt, czy sędzia ustawił się w trakcie akcji w optymalnym miejscu lub czy patrzył w dobrym kierunku. Po zakończeniu sezonu regularnego oceny te są agregowane i sędziowie mogący pochwalić się najlepszym wynikiem są wybierani do ekip przydzielonych do meczów playoffowych. Warto tu zauważyć, że oceny sędziów są indywidualne. Dlatego pomimo tego, że w trakcie sezonu regularnego dziewięcioosobowe składy sędziowskie są stałe, tak w playoffach tej gwarancji nie ma – każdy sędzia może pochodzić z innego składu, w którym pracował przez ostatnie miesiące.
To zresztą niejedyna różnica między sędziowaniem w playoffach względem innych meczów. Waga spotkania odgrywa rolę w każdym aspekcie jego przebiegu, również w sędziowaniu. Ciężko bowiem porównać flagę rzuconą w meczu Week 4, o której (nawet jeśli rzucona była błędnie) wszyscy zdążą zapomnieć w przyszły weekend, do flagi rzuconej w meczu co rok meldującym się na liście najczęściej oglądanych transmisji w USA w historii. O potencjalnym błędzie mówić będzie każdy przez długie pół roku offseasonu, jak choćby w przypadku Super Bowl XL, gdzie serię kontrowersyjnych decyzji komentatorzy wprost obwiniali o “zrujnowanie Super Bowl”.
Na nieszczęście sędziów, mało który fan gotów będzie uznać jakąkolwiek gafę za szczerą pomyłkę, a cała reszta będzie doszukiwać się faworyzacji którejś ze stron. Wprawdzie sprowadzenie tego zjawiska do snucia teorii spiskowych o stałym wsparciu jednej z ekip jest szukaniem taniej sensacji, to ostatnio głośno jest o danych, które zdają się częściowo potwierdzać tę tezę. Bo choć zarówno NFL, jak i NFLRA (czyli związek sędziów NFL) konsekwentnie zaprzeczają jakimkolwiek oskarżeniom o sprzyjanie konkretnym drużynom, to badacze z University of Texas at El Paso w sierpniu 2025 opublikowali badania, w których przeanalizowali ponad 13 000 przewinień z okresu 2015-2023. Na ich podstawie autorzy wysuwają tezę, według której w sytuacjach zagrażających finansowemu bezpieczeństwu ligi, podejmowane na boisku sędziowskie decyzje ulegają drobnym zmianom, aby ochronić atrakcyjność widowiska dla rynku. Stwierdzenie, że ktokolwiek celowo wpływa na decyzje sędziowskie byłoby ryzykowną ekstrapolacją wyników tych badań, jednak pokazują one w jakim stopniu presja otoczenia może wpłynąć na podejmowane w ułamku sekundy decyzje na boisku.
Jak zatem widać, wybór ekipy sędziowskiej na Super Bowl nie jest jedynie czysto organizacyjną formalnością. W tym roku białą czapkę głównego sędziego założy Shawn Smith, dla którego jest to pierwszy występ na poziomie Super Bowl, choć w NFL sędziuje już 11 lat. Smith przygodę z sędziowaniem futbolu zaczął już jako nastolatek, kiedy to sędziował ligi high schoolowe, przechodząc następnie całą ścieżkę przez bycie arbitrem na poziomie college’u, flag footballu, aż na NFL kończąc. Smith z zawodu jest menedżerem w firmie ubezpieczeniowej – wielu fanów nie jest tego świadomych, lecz sędziowie NFL nie są profesjonalistami, co znaczy że większość z nich od poniedziałku do piątku toczy normalne życie zawodowe jak większość z nas.
Na pierwszy rzut oka tegoroczny skład sędziów jest mieszanką doświadczenia oraz nowości. Trzech z siedmiu sędziów na boisku będzie debiutantami w Super Bowl – oprócz wspomnianego Smitha do tego grona zaliczą się także Julian Mapp oraz Jason Ledet. Jednak gdy spojrzymy na staż w lidze sytuacja mocno się zmienia, bo praktycznie wszyscy mają co najmniej 10 lat ligowego stażu. Jedynie Jasona Ledeta można uznać za faktycznego żółtodzioba, gdyż w NFL sędziować zaczął dopiero w roku 2023. Skład na boisku uzupełnią zatem weterani Roy Ellison, Dana McKenzie, Eugene Hall oraz Greg Steed.
Dwóch superbowlowych debiutantów znajdzie się także w “replay booth”, czyli na stanowisku poza boiskiem, w którego zakres obowiązków wchodzi na przykład analiza wszystkich akcji punktujących. Jako replay official zamelduje się Andrew Lambert, a replay assistantem zostanie Julie Johnson, która jest też jedyną kobietą w całym składzie. W trakcie meczu łatwo zapomnieć o obecności sędziów w budce, jednak warto przypomnieć, że od bieżącego sezonu mają oni znacznie zwiększone kompetencje względem poprzednich lat, dlatego ich skuteczność jest ważna jak nigdy.
Pozornie błaha, czysto organizacyjna decyzja o sędziowskich powołaniach może być jednym z kluczowych czynników decydujących o wyniku niedzielnego meczu. Jednak najlepsi sędziowie z tego sezonu będą robili wszystko co w ich mocy, aby to nie o nich dyskutowano w pomeczowych analizach. Shawn Smith i reszta ekipy będą bowiem zapewne jedynymi osobami na boisku, którzy będą chcieli, aby ich występ podsumowano słowami – “nie rzucili się w oczy”. Czy w obecnych realiach i meczu o tak wielką stawkę jest to jednak w ogóle możliwe?
Autor: Bazyli Polednia
***
Przypominamy, że mamy swoją dedykowaną grupę na facebooku. Zapraszamy do dołączenia.
Categories
AKTUALNOŚCI, NFL, NFL, Wpisy
