Sędziowie też mają swoje święto!

Występ w Super Bowl to marzenie chyba każdego zawodnika czy trenera futbolu amerykańskiego na całym świecie. Nie inaczej jest także wśród sędziów, dla których nominacja do sędziowania najważniejszego futbolowego wydarzenia w roku jest czymś do czego dążą od momentu, gdy po raz pierwszy wyjdą na boisko w koszulce w biało-czarne paski. Tekst o nich przygotował Hubert Romańczyk

Na wstępie, zapraszamy na najnowszy odcinek naszego podcastu. Gdzie również jest zapowiedź meczu Super Bowl!

Jeśli chcielibyście dołączyć do #TeamNFLPolska i nas wesprzeć na serwisie Patronite, szczegóły znajdziecie na https://patronite.pl/nflpolska.com

lub klikając przycisk ->

Z góry bardzo serdecznie dziękujemy! Dzięki temu wsparciu możemy funkcjonować i się rozwijać.

Idealny sędzia to taki, którego w czasie meczu nie widać. Oznacza to, że jego decyzje nie wypaczyły wyniku spotkania, kontrolował przebieg wydarzeń na boisku i pozwolił zawodnikom zaprezentować ich nieprzeciętne umiejętności. Bardzo często krytyka, która spada na sędziów jest niezasłużona i wynika z nieznajomości przepisów oraz wytycznych przez kibiców. Niestety, w przypadku tegorocznych playoffów ta krytyka jest w pełni uzasadniona, a mecze te wznowiły dyskusję o poziomie sędziowania w NFL. Wiele kontrowersji, duża liczba błędów oraz brak kontroli nad spotkaniami w ich ważnych momentach sprawiły, że zamiast być niewidocznymi dla fanów arbitrzy po raz kolejny znaleźli się na świeczniku. Dodatkowo, w kontekście budzących wątpliwości sytuacji z ostatnich lat, pojawiły się teorie spiskowe sugerujące, że sędziowie – podobnie jak cała liga – faworyzują określoną drużynę i „przepychają” je do Super Bowl. W tym sezonie stały się one tak powszechne, że stowarzyszenie sędziów NFL zmuszone było wydać oficjalne oświadczenie (link), zapewniające o ich uczciwości i bezstronności. Z jednej strony są to deklaracje oczywiste, z drugiej jednak fakt, że trzeba je powtarzać, świadczy o rosnącej nieufności fanów, którzy coraz częściej podejrzewają, że „zebry” mają swoich faworytów.

Podejrzenia, że sędziowie w NFL sprzyjają dynastiom nie są niczym nowym. Wystarczy przypomnieć erę New England Patriots i ówczesne oskarżenia, podsycane przez kontrowersyjne sytuacje, takie jak „Tuck Rule Game”, a także domniemane skandale pokroju „Spygate” i „Deflategate”. Gdy jedna drużyna przez lata dominuje ligę, siłą rzeczy znajdowała się „na świeczniku”, a każdy sędziowski błąd czy kontrowersyjna decyzja na jej korzyść wywołuje lawinę komentarzy i podsyca teorie spiskowe. Podobnie jest i teraz – w tegorocznych playoffach niestety nie brakowało decyzji korzystnych dla Kansas City Chiefs, ale nie oznacza to automatycznie, że „zebry” celowo faworyzują tę drużynę.

W ostatnich kilkunastu latach liga trzymała się jasno określonych zasad dotyczących wyznaczania sędziów do prowadzenia Super Bowl. Kryteria te obejmowały m.in. co najmniej pięcioletnie doświadczenie w NFL oraz prowadzenie przynajmniej jednego meczu o mistrzostwo konferencji (Conference Championship Game). Ponadto, arbitrzy wybierani do finałowego meczu sezonu musieli w tych samych rozgrywkach sędziować spotkanie fazy Divisional Round.

W tym roku jednak NFL zdecydowało się złamać te zasady, desygnując do Super Bowl dwóch sędziów z zaledwie trzyletnim doświadczeniem w najlepszej futbolowej lidze świata – Mike’a Mortona i Maxa Causey’a. Co więcej, Morton nie prowadził w tym sezonie meczu w Divisional Round, a starcie o mistrzostwo konferencji NFC pomiędzy Commanders i Eagles. Dodatkowo, liga postawiła na gruntowną odmianę składu sędziowskiego, wyznaczając do finału aż pięciu debiutantów. To wyraźny sygnał, że NFL stawia na młodszych arbitrów, licząc, że ich obecność wpłynie na poprawę poziomu sędziowania.

Rok temu mecz w roli sędziego Umpire prowadził Terry Killens, który stał się pierwszą osobą w historii ligi, która wystąpiła w Super Bowl zarówno jako zawodnik (w SB XXXIV reprezentował Tennessee Titans), jak i jako arbiter. W najbliższą niedzielę na tej samej pozycji zobaczymy innego uczestnika tamtego meczu – Mike’a Mortona, który w Super Bowl XXXIV grał w barwach zwycięskich Los Angeles Rams. Tym samym Morton zapisze się w historii jako pierwszy człowiek, który zdobył mistrzowski pierścień zarówno jako zawodnik, jak i jako sędzia (tak, „zebry” również otrzymują pamiątkowe pierścienie, podobnie jak zawodnicy triumfującej drużyny).

Zdaję sobie sprawę, że pozycje sędziów (np. Field Judge) zwykłym kibicom niewiele mówią, więc aby to zobrazować posłużę się poniższą grafiką.

Sędziowie liniowi zawsze pracują “w parach” (DJ współpracuje po jednej stronie z SJ, a LJ z FJ). Down Judge oraz Side Judge w ciągu pierwszej połowy znajdują się po stronie boiska, na której jest ławka rezerwowa drużyny gości, a w drugiej połowie przechodzą na stronę, gdzie zlokalizowana jest ławka drużyny gospodarzy (oczywiście Line Judge i Field Judge robią odwrotnie). Oznacza to, że Max Causey oraz Boris Cheek pierwszą połowę Super Bowl LIX pracować będą na sidelinie “gości”, a więc Kansas City Chiefs, a drugą u “gospodarzy” Philadelphia Eagles (Mark Stewart oraz Mearl Robinson pierwszą połowę spędzą po stronie Eagles, a drugą po stronie Chiefs).

A za co odpowiadają poszczególni sędziowie? To już zależy od rodzaju akcji. Mechanika sędziowska (zbiór instrukcji dla zebr, co powinni robić i na co patrzeć w każdej boiskowej sytuacji) na każdą pozycję składa się z dobrych kilkudziesięciu stron, natomiast tutaj postaram się pokrótce opisać najczęstsze sytuacje, a więc akcje biegowe oraz podaniowe.

Poz.	Przed snapem	Akcja biegowa	Akcja podaniowa
R	Liczy atak, obserwuje potencjalne falstarty QB i RBs	Obserwuje C, RG oraz RT patrząc na potencjalne faule popełnione przez nich lub na nich	Obserwuje RG oraz RT patrząc na potencjalne faule popełnione przez nich lub na nich, następnie przejmuje pełną odpowiedzialność za wszelkie kontakty na QB
U	Ustawia piłkę do kolejnej akcji, liczy atak, obserwuje potencjalne falstarty C, LG oraz RG	Obserwuje C, LG oraz LT patrząc na potencjalne faule popełnione przez nich lub na nich	Obserwuje C, LG oraz LT patrząc na potencjalne faule popełnione przez nich lub na nich
DJ	Liczy atak, obserwuje potencjalne falstarty oraz offside’y po swojej stronie linii wznowienia	Obserwuje bloki po swojej stronie boiska, wyznacza miejsce, w którym zawodnik z piłką został powalony, wyszedł poza boisko lub zatrzymany był jego progres	Najczęściej obserwuje wewnętrznego receivera po swojej stronie, obserwuje czy podanie było wyrzucone sprzed czy spoza linii wznowienia, obserwuje zakończenie podania
LJ	Liczy atak, obserwuje potencjalne falstarty oraz offside’y po swojej stronie linii wznowienia	Obserwuje bloki po swojej stronie boiska, wyznacza miejsce, w którym zawodnik z piłką został powalony, wyszedł poza boisko lub zatrzymany był jego progres	Najczęściej obserwuje wewnętrznego receivera po swojej stronie, patrzy czy podanie było wyrzucone sprzed czy spoza linii wznowienia, a następnie obserwuje zakończenie podania
FJ	Liczy obronę, obserwuje potencjalne późne zmiany	Obserwuje bloki przed akcją, pomaga LJ podjąć decyzję czy zawodnik wyszedł poza boisko	Obserwuje najbardziej zewnętrznego receivera po swojej stronie, patrzy czy skrzydłowy nie nadepnął na linię boczną, a następnie obserwuje zakończenie podania
SJ	Liczy obronę, obserwuje potencjalne późne zmiany	Obserwuje bloki przed akcją, pomaga DJ podjąć decyzję czy zawodnik wyszedł poza boisko	Obserwuje najbardziej zewnętrznego receivera po swojej stronie, patrzy czy skrzydłowy nie nadepnął na linię boczną, a następnie obserwuje zakończenie podania
BJ	Liczy obronę	Obserwuje pierwsze bloki wykonane przez C, LG oraz RG, a następnie obserwuje bloki przed akcją	Najczęściej obserwuje TE lub jednego z wewnętrznych skrzydłowych, a następnie obserwuje zakończenie podania

NFL nie ma zwyczaju publicznego komentowania wydarzeń boiskowych, natomiast nie oznacza to, że arbitrom, którzy popełnią błąd wszystko uchodzi na sucho. Już w poniedziałek po meczu każda akcja jest oglądana w centrum ligowym, a każdy ruch sędziego jest dokładnie analizowany. Czy poprawnie wykonywał swoją mechanikę, czy w czasie akcji był w tym miejscu, w którym powinien, czy podjął dobrą decyzję (nie tylko związaną z faulem lub jego brakiem, ale też np. decyzje związane ze złapaniem lub nie złapaniem podania), a także czy po akcji odpowiednio zareagował na boiskowe wydarzenia. Następnie sędziowie otrzymują swoją ocenę, mogą ją przeanalizować i odwołać się, jeżeli uważają, że zostali ocenieni niesłusznie. Na koniec sezonu, zgodnie ze zbieranymi przez cały rok ocenami, arbitrzy podzieleni zostają na 5 grup. Ci z najwyższymi ocenami w nagrodę zostają wyznaczeni do sędziowania najważniejszych meczów (Super Bowl oraz finały konferencji), sędziowie z 2. oraz 3. grupy otrzymują spotkania we wcześniejszych fazach playoffów, natomiast ci z 4. oraz 5. znajdują się na cenzurowanym i przebywanie w tej grupie przez kilka sezonów najczęściej skutkuje opuszczeniem szeregów sędziów NFL.

Taki system oceniania, dzięki któremu zebry mają dostępną praktycznie od razu po meczu ocenę swojego występu, ma na celu ciągły rozwój arbitrów w najlepszej lidze świata. Dzięki temu również decyzja o tym, którzy sędziowie poprowadzą Super Bowl nie jest podjęta na podstawie subiektywnej oceny jednej osoby, a jest ona wypadkową postawy danego arbitra w kilku ostatnich sezonach. Ma to sprawić, że ten najważniejszy mecz sezonu prowadzą najlepsi z najlepszych sędziów, a dzięki temu wynik spotkania nie zostanie wypaczony błędną decyzją. Miejmy więc nadzieję, że i tym razem rozmowy kibiców oraz pasjonatów po zakończonym spotkaniu skupią się jedynie na fantastycznym pojedynku Philadelphia Eagles z Kansas City Chiefs i unikniemy długich rozmów o decyzjach podjętych przez rozjemców tego spotkania. 

Autor: Hubert Romańczyk

*

Mamy też swoją, dedykowaną grupę na facebooku. Zapraszamy do dołączenia.
https://www.facebook.com/groups/464888500937826/